NHỮNG CÔNG DỤNG BẤT NGỜ CỦA HẠT METHI

GS Hoàng Tích HuyềnGS Hoàng Tích Huyền

Hạt Methi được sử dụng với nhiều công dụng khác nhau như bảo vệ gan và dạ dày, kích thích tiêu hóa, lợi sữa, chống tiểu đường,  chống rối loạn lipit máu, chống oxy hóa…  

Hạt Methi – nhiều công dụng

Methi tên la tinh là Trigonella foecum-graecum, họ đậu (Fabaceae). Có tên khác là Fenugrec (Pháp), Koroha (Nhật), Halba (Malaysia), Fino-greco (Ý), Hồ lô ba (Trung Quốc)…

Bộ phận dùng là hạt và lá. Cây được trồng nhiều, dùng làm thực phẩm, làm thuốc từ hơn 4000 năm qua, là cây thuộc vùng ôn đới Châu Âu và Bắc Phi, trồng từ Địa Trung Hải tới Trung Quốc.

Người La Mã xưa, dùng Methi để giúp dễ đẻ, người Ấn Độ dùng tăng tiết sữa, người Trung Quốc dùng hạt Methi làm thuốc bổ, chống yếu chân, phù chân, dễ tiêu hoá.

Từ xa xưa, người Ai Cập đã dùng hạt Methi làm gia vị, ướp xác, xông hương, lá và ngọn Methi làm rau ăn, cây làm thức ăn cho súc vật. Y học cổ truyền công nhận hạt Methi có vị đắng (vì chứa 1% alcaloid) ôn thận, tán hàn, chỉ thống, dùng trị thận suy, đau dạ dày, đau ruột, chân sưng đi lại khó khăn, kích thích tính dục, tăng tuyến sữa, da dẻ mịn màng.

Ngày nay hạt Methi vẫn được dùng phổ biến để điều trị đau dạ dày, đau bụng, thấp khớp, nhuận tràng, lợi tiểu, điều kinh, tăng cường khả năng tính dục… Phụ nữ dùng hạt Methi rang lên để giữ thân hình thon đẹp. Người Ba Tư và Ả Rập thường dùng hạt Methi để làm tăng khối nạc cho phụ nữ và để tăng cường khả năng tính dục cho nam giới.

Nhiều nước còn dùng hạt Methi giúp nhuận tràng, lợi tiểu, chống phù thũng, điều kinh, làm thuốc mỡ đắp chữa bỏng giảm đau và thường dùng như thực phẩm, làm gia vị trong khẩu phần ăn hằng ngày.

thao duoc methi an do

Hỗ trợ người bệnh tiểu đường

Hạt Methi được dùng phổ biến nhất để chống tiểu đường, nhất là ở Mỹ, Ấn Độ, sau đến các nước vùng Địa Trung Hải (Tây Ban Nha, Pháp, Monaco, Ý, Malta, Albani, Slovenia, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Israel, Libya, Algeria, Maroc, Tunisia…).

Để cắt nghĩa tác dụng nổi trội của hạt Methi trong chống tiểu đường, người ta đã thấy trong hạt chứa một acid amin là 4-hydroxy-isoleucin làm tăng được insulin ở tế bào beta của đảo tuỵ, nên Methi làm giảm nồng độ glucose – máu, làm tăng số lượng thụ thể với insulin; Methi ức chế hoạt tính của alpha – amylase và sucrase (là các enzym ở ruột xúc tác cho chuyển hoá hydrat carbon) và Methi còn chứa trigonelline có lợi ích chống glucose – niệu.

Ngoài ra, vai trò của chất xơ trong hạt Methi cũng rất quan trọng. Chất xơ tự nhiên trong hạt Methi là galactomannan chiếm 50% trọng lượng hạt khô (gồm 30% xơ hoà tan và 20% xơ không tan) sẽ làm chậm hấp thu glucose sau bữa ăn của người bệnh tiểu đường. Chất xơ của hạt Methi rất ổn định khi chế biến, giúp cải thiện chức năng tiêu hoá, không gây đầy hơi, giúp tăng khối lượng phân, giảm nguy cơ táo bón, đại tiện dễ nhờ phân mềm, giảm nguy cơ túi thừa đại tràng, giảm trĩ và nứt hậu môn.

Chất xơ này còn cải thiện sức khoẻ cho người tiểu đường nhờ hạn chế được số lượng calo mang vào, giảm thèm ăn, kiểm soát ăn quá no, hạn chế tăng thể trọng. Galactomannan (chất xơ của hạt Methi) cũng giúp làm giảm cholesterol – máu nên có ích trong phòng và chữa vữa xơ động mạch và các bệnh tim mạch.

Viện dinh dưỡng quốc gia Ấn Độ đã cho thấy lợi ích của hạt Methi chống tiểu đường cả tuýp I và tuýp II, tác dụng như sau: Giảm glucose – máu lúc đói, cải thiện dung nạp glucose, giảm glucose niệu, giảm tỷ lệ % HbA1c, giảm nồng độ glucose máu sau bữa ăn, cải thiện các triệu chứng lâm sàng của bệnh tiểu đường (đái nhiều, khát nhiều, ăn nhiều, suy yếu, sụt cân).

Tổ chức Y tế thế giới cũng đã công nhận dùng hạt Methi hỗ trợ điều trị cho người bệnh tiểu đường tuýp I và II. Người bệnh uống hạt Methi đều đặn có thể giảm liều dùng của các thuốc chống tiểu đường như  glibenclamid/glipizid/metformin khoảng 20% khi phối hợp.

Hạt Methi còn chống rối loạn lipid máu: ăn hạt này thường xuyên và kéo dài, người bệnh sẽ thấy giảm các nồng độ cholesterol toàn phần, triglycerid, LDL – cholesterol trong máu, có thể do thành phần sapogenin trong hạt làm tăng tiết cholesterol ở mật, nên làm hạ cholesterol trong huyết thanh và đào thải cùng acid mật theo phân.

Hạt Methi làm giảm sự peroxy hoá lipid, kìm hãm sự hao hụt các phân tử chống oxy hoá (như superoxyd – dismutase, glutathion – peroxydase). Như vậy Methi là chất chống oxy hoá, mang lợi ích nhiều mặt cho người dùng (như chống tiểu đường, lão hoá, các bệnh chuyển hoá, bệnh tim mạch…). Hạt Methi có lợi cho chức phận tiêu hoá nhờ làm tăng tiết acid mật (35%), tăng tốc độ dòng chảy của mật (44%), tăng hoạt tính lipase ở tuỵ tạng (43%), tăng hoạt tính chymotrypsin, giảm amylase tuỵ tạng, giảm trypsin tuỵ.

Độ an toàn của hạt Methi
Sử dụng hạt Methi rất an toàn nếu tuân theo cách dùng và liều lượng.

Rất ít khi gặp dị ứng, tiêu chảy, đầy hơi, chóng mặt, giảm thể trọng.

Dùng thận trọng khi có tạng chảy máu, khi dùng chung thuốc làm hạ kali – máu (như thuốc lợi niệu, nhuận tràng…)
Không dùng khi đang mang thai (vì hạt Methi làm tăng co bóp tử cung ở súc vật thí nghiệm).
Uống 25gam/ngày, dùng trong 24 tuần, không thấy có dấu hiệu độc với gan, thận, huyết học.

Bài sưu tầm trên Vietnamnet.vn

NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ HẠT METHI

Hat methi

Ngoài việc có tác dụng tốt với người bị bệnh tiểu đường, hạt Methi còn có tác dụng giảm cholesterol, tăng lượng sữa cho bà mẹ mang thai, tăng khả năng kháng sinh và ngăn ngừa sỏi thận.

Hạt Methi là một trong những dược thảo được WHO và nhiều quốc gia công nhận có hoạt tính giúp hạ đường trong máu. Trong thành phần của hạt Methi có chứa một acid amin được gọi là 4-hydroxyisoleucine. Acid amin này có tác dụng kích thích quá trình tự tiết insulin của tuyến tụy. Insulin như chúng ta biết, đó là một hormone do các “tế bào đảo tụy” của tuyến tụy tiết ra với tác dụng chuyển hóa carbon hydrate.

Bệnh tiểu đường loại một là do thiếu insulin (tụy sản xuất không đủ insulin (thiếu insulin tương đối hay tuyệt đối so với nhu cầu của cơ thể) hoặc do tế bào không sử dụng được insulin, làm tăng đường huyết và tiểu đường). Vì có tác dụng kích thích quá trình tự tiết insulin của tuyến tụy nên hạt Methi có tác dụng chữa bệnh tiểu đường tốt.

Ngoài ra, loại hạt này còn giúp hạ thấp mức đường trong máu thông qua một số cơ chế. Theo đó, đầu tiên nó có thể làm chậm quá trình hấp thụ của carbon. Thứ hai nó có thể ảnh hưởng làm ức chế quá trình vận chuyển glucose. Tác động cuối cùng và quan trọng là nó giúp trì hoãn quá trình trống rỗng dạ dày.

Nhiều nghiên cứu cho thấy ngoài tác dụng hạ đường trong máu, hạt Methi còn hỗ trợ làm giảm được một số triệu chứng của người tiểu đường như khát nước, đi tiểu nhiều lần, yếu mệt và sụt cân.

Bên cạnh đó hạt Methi còn được ví như “người bảo vệ” trung thành của những người bị cholesterol nhờ trong hạt còn chứa nhiều vitamin và khoáng tố vi lượng. Điều này có thể góp phần tăng cường sức đề kháng cho cơ thể, giúp bổ sung dưỡng chất, hỗ trợ chống oxy hóa tế bào.

Ngoài ra, galactomannan trong hạt còn là chất xơ hòa tan tự nhiên giúp hỗ trợ ngăn ngừa nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến tim mạch, huyết áp, cải thiện hệ tuần hoàn. Hiện nay, hạt Methi được sử dụng nhiều như một loại thực phẩm hoặc gia vị mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe con người.

Bên cạnh tác dụng trị bệnh tiểu đường, giảm cholesterol, hạt Methi có tác dụng hữu hiệu với các bà mẹ đang cho con bú. Nó có chứa các tiền chất hormone thúc đẩy quá trình cung cấp sữa vì tuyến vú là một tuyến mồ hôi đã bị sửa đổi. Hạt Methi tác động bằng cách kích thích quá trình tiết mồ hôi.

Với hầu hết các bà mẹ đang cho con bú, việc sử dụng hạt Methi giúp tăng sản lượng sữa trong ít nhất 24 giờ sau khi dùng. Một lợi ích khác là một khi đã đạt được mức cung cấp sữa đủ, các bà mẹ có thể ngưng dùng và cơ thể khi đó sẽ duy trì mức độ cung cấp sữa chính xác vừa đủ.

Ngoài ra, loại hạt này còn tăng khả năng kháng sinh, là hoạt tính diệt ký sinh trùng sốt rét, tăng kích cỡ ngực cho phụ nữ, ngăn ngừa và điều trị sỏi thận, ngăn ngừa ung thư vú.

Với nhiều tác dụng như vậy nhưng những sản phẩm được làm từ hạt Methi lại có giá bán phải chăng, hợp túi tiền của nhiều người.

TÁC DỤNG CỦA HẠT METHI ĐỐI VỚI SỨC KHOẺ

IMG_2018Methi ẤN Độ

Hiện nay nhiều người mắc bệnh tiểu đường tại Việt Nam đã và đang sử dụng hạt Methi với hy vọng có thể chế ngự được những tác hại của bệnh tiểu đường gây ra.

Tuy nhiên hạt Methi không có xuất xứ từ trong nước mà chủ yếu được nhập khẩu từ nước ngoài.Vậy hạt Methi là gì? Nó có tác dụng như thế nào mà mọi người đua nhau dùng như vậy?

Hạt Methi hay được gọi là hạt fenugreek, hạt cỏ cà ri hoặc khổ đậu, tên khoa học trigonella foenum-graecum L., thuộc họ Đậu – Fabacaeae. Còn Methi là tên gọi theo tiếng Phạn (Methika), xuất phát từ Ấn Độ. Hạt có màu vàng hoặc hổ phách, có vị cay đắng gần như nghệ, mùi thơm đặc biệt, được sử dụng làm gia vị trong các món ăn truyền thống Ấn Độ.

Cây thuộc loại bán khô hạn, hiện diện ở nhiều quốc gia như Ấn Độ, Nepal, Pakistan, Bangladesh, Argentina, Hy Lạp, Pháp, Tây Ban Nha, Thổ Nhĩ Kỳ, Trung Quốc… Trong đó, Ấn Độ là quốc gia cung cấp phần lớn thảo dược này.

Kết quả nghiên cứu của tiến sĩ Manoj Bhat và các nhà khoa học tại Trung tâm nghiên cứu Khoa học tế bào quốc gia Ấn Độ về “Hiệu quả hạ đường huyết của hạt Methi” được công bố trên tạp chí “Phytotherapy Research” và “The British Journal of Pharmacology đã chỉ ra rằng việc sử dụng Methi trong khẩu phần ăn của bệnh nhân tiểu đường type 1 sẽ giúp giảm mức đường trong nước tiểu xuống 54%/24h bằng cách cho thêm một muỗng hạt Methi vào các bữa ăn hằng ngày của họ. Nhờ sự hiện diện của chất xơ tự nhiên galactomannan, hạt Methi làm giảm tốc độ hấp thụ đường vào máu. Các axít amin (4-hydroxyisoleucine) trong hạt Methi tác động việc sản xuất insulin do đó giúp kiểm soát lượng đường trong máu.

Và như vậy, qua nghiên cứu trên, có thể nói rằng, hạt Methi rất hữu ích cho bệnh nhân bệnh tiểu đường.

Ngoài ra, nhiều nghiên cứu khoa học khác ghi nhận, trong hạt Methi chứa 45- 60% carbohydrates; protein 26,2%, lipid không no 5,8%; chất xơ 3%; 44,2% là đường; khoáng tố 3% gồm sắt, calci, phosphore, kẽm… Khi thử trên thú vật và cả khi thử nghiệm lâm sàng nơi người.

Nhiều nghiên cứu cho thấy ngoài tác dụng hạ đường trong máu, hạt Methi còn hỗ trợ làm giảm được một số triệu chứng của người tiểu đường như khát nước, đi tiểu nhiều lần, yếu mệt và sụt cân.

Bên cạnh đó hạt Methi còn được ví như “người bảo vệ” trung thành của những người bị cholesterol nhờ trong hạt methi còn chứa nhiều vitamin và khoáng tố vi lượng có thể góp phần tăng cường sức đề kháng cho cơ thể, giúp bổ sung dưỡng chất, hỗ trợ chống oxy hóa tế bào.

Ngoài ra, galactomannan trong hạt Methi còn là chất xơ hòa tan tự nhiên giúp hỗ trợ ngăn ngừa nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến tim mạch, huyết áp, cải thiện hệ tuần hoàn.

Hiện nay trên thế giới, hạt Methi được sử dụng rất nhiều như một loại thực phẩm hoặc gia vị mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe cho con người. Có lẽ nhờ những thông tin đã nêu ở trên mà nhiều người chọn hạt Methi như một giải pháp nâng cao sức khoẻ.

Trần Văn Kiệm